مخالفان و معترضان فراتر از فضاي وبلاگ نويسي داخلي و ملي به گوش جهانيان برسد و فعالان ملي بتوانند مطالبات سياسي خودشان را مطرح کنند تابه نوبه خودشان درگسترش اعترضات سياسي موثر باشند (siasatema.ir)
در مقطع کنوني بايد به کارکرد “شبکه خبري الجزيره” پرداخت که نقش بزرگي را به کشوري کوچک و ذره اي مانند قطر در تحولات عظيم خاورميانه و شمال آفريقا و انقلاب‌هاي عربي- اسلامي‌اين منطقه بخشيده است. بايد اذعان داشت که در مقطع کنوني تأثيري که نويسندگان، تحليلگران، خبرنگاران يا گزارشگران شبکه خبري الجزيره بر جريان ديپلماسي و جهت گيري انقلاب‌هاي عربي- اسلامي‌دارند، اگر بيشتر از ديپلمات‌هاي ورزيده وزارت امور خارجه قطر نباشد، کمتر از آن‌ها نيز نيست. ويژگي‌هايي همچون هزينه‌ پايين ورود، سود بيشتر و نامتقارن بودن در آسيب‌پذيري موجب ‌شده، کشور قطر و اين “کوچک بلندپرواز” در جريان تحولات کنوني خاورميانه و شمال آفريقا، بر اين بعد از قدرت يعني “قدرت رسانه اي” در مقابل “قدرت فيزيکي” از طريق راه اندازي ديپلماسي رسانه اي در چهارچوب شبکه خبري الجزيره، بشدت تمرکز کند و با اهتمام ويژه به بهره برداري تمام عيار از پراکندگي قدرت موجود در منطقه بپردازد. شبکه خبري الجزيره که مرکز آن در شهر دوحه قطر قرار دارد تنها رسانه خبري مهم بود که اعتراضات اوليه شکل گرفته پس از خودسوزي بوعزيزي جوان تحصيلکرده و بيکار تونسي را پيگيري کرد و با وجود تهديدات حکومت وقت تونس، به پوشش‌هاي رسانه اي خود ادامه داد. ) (mardomsalari.com
(…تونس نيوز، ديگر تار نماي تونسي، در مي، 2001 توسط زهيرا اليحياوي به نشر اخبار دانشگاههاي تونس و اخبار سرکوب و بيانيه هاي احزاب و تجمعات آنان مي پرداخت که در و” نواه ” انقلاب 2011 تونس نيز از اهميت زيادي برخوردار بود. پايگاههاي خبر رساني از ديگر منابع اطلا ع رساني تونسي بود …)(ابراهيمي،53:1390).
(… که هر کدام در سال هاي 2002 و 2004 به ” استفاقه” عنوان شبکه هاي اجتماعي تونسي ظهور کردند و در انقلاب اخير مردم تونس، نقش عمده اي داشتند …)(ابراهيمي،53:1390). بنابراين، اولين انقلاب مردمي در دسامبر 2010 اتفاق افتاد و گروه هاي جوانان فيس بوکي جوان “بوعزيزي” تونسي، مردم را به شرکت در تظاهرات عليه اقدام پليس به دليل خودسوزي سبزي فروش، دعوت کردند. فيس بوك، توييتر و جوانان تونس، اقدام پليس و نيروهاي امنيتي در شليک مستقيم گلوله عليه تظاهرکنندگان در اين مراسم را به سراسر جهان مخابره کردند . اعتراضات پس از کشيده شدن، به شهر بوزيد و قصرين و روبروي وزارت کشور در پايتخت، الجزيره را نيز وارد کارزار انقلاب کرد (مرکز الجزيره الدراسات ، 2011).

فصل سوم:شبکه اي شدن و انقلاب در مصر

گفتار اول :جامعه شبکه اي در مصر
رسانه ها ابزار قدرت هستند،در دهه هاي پيش ابزار قدرت در اختيار قدرتمندان بود اما در اين عصر،عصر اطلاعات و با ظهور جامعه شبکه اي،شبکه هاي اجتماعي،اينترنت و رسانه هاي جمعي،شهروندان تک تک از طريق اين رسانه ها و دنياي مجازي داراي قدرت هستند.
انسان امروزي با کمک ابزارهاي ارتباطي و بالا بردن سواد رسانه اي و مهارت بهره گيري از اينترنت توانسته است،گروه هاي دور از هم اما در دسترس را خلق کند.
تاريخچه پيدايش سواد رسانه اي به سال 1965 باز مي گردد.”مارشال مک لوهان”،اولين بار در کتاب خود تحت عنوان درک رسانه:توسعه ابعاد وجودي انسان،اين واژه را به کار برده است.مک لوهان معتقد بود:زماني که دهکده جهاني فرا رسد،بايد انسان ها به سواد جديدي به نام سواد رسانه اي دست يابند.(صديق بناي،1385).
افراد با سواد رسانه اي در برابر اطلاعات رسانه اي،آسيب پذيري کمتري دارند و مردم به کمک اين سواد مي توانند به جاي آنکه مصرف کنندگاني فرهيخته باشند،به شهرونداني فرهيخته تبديل شوند.(انصاري،1390)
در شکل گيري و روند تحولات مصر نيز همچون تونس ردپاي شبکه هاي اجتماعي و مجازي از قبيل فيس بوک،توييترو يوتيوب به روشني آشکار است چرا که اين شبکه هاي اجتماعي به قدرت هاي تاثير گذار در عصر اطلاعات تبديل شده اند.
سايت هاي اين شبکه هاي اجتماعي بعد از پورتال هاي بزرگي چون ياهو،اماسان و گوگل به پر استفاده ترين شبکه ها و خدمات اينترنتي تبديل شده اند در اين ميان شبکه اجتماعي فيس بوک داراي جايگاه ويژه اي در ميان کاربران اينترنتي در خاورميانه و کشور مصر است.rasaneh.ir))
تا جائيکه بررسي نقش شبکه هاي اجتماعي در سازمان دهي اعتراض ها در کشورهاي خاورميانه در يک سال اخير از عمده موضوعات اصلي در گفتمان هاي سياسي و رسانه اي در جهان بوده است آنچنان که برخي عناويني چون انقلاب توييتري،انقلاب فيس بوکي و….. را براي اين تحولات به کار مي برند.
نسل نو فعالان سياسي با بهره گيري از اينترنت و تلفن تلاش دارد با جامعه معترضين تماس بگيرند. درمصر 162هزار وبلاگر فعالند. اکثرشان هم جوانند ودرطول عمرشان جزمبارک، رئيس جمهوري نديده اند. اينترنت براي اين جوانان راه تازه اي گشوده است.
در سال 2008 يک گروه با بهره گيري از فيس بوک توانست 80 هزار نفر را عليه گراني مواد غذائي بسيج کند. هم چنين از فيس بوک براي جلب پشتيباني از اعتصاب کارگران پارچه بافي و اعتراض ها ي کارگري 6 آوريل 2008 استفاده خوبي شد و اين نخستين اعتصاب موفق در اين کشور بود که با بسيج اينترنتي برگزارشد و دولت مصر در6 آوريل 2008 يکباره تکان خورد و سعي در رسيدگي به درخواست معترضين کرد.
ازآن زمان، 6 آوريل روز ناخشنودي ملي مصر نام گرفت و همه گروه ها ي سياسي و اجتماعي مصر به اين مناسبت بسيج شده و خواهان انجام اصلاحات در کشورشان هستند.
انقلاب مصر و موج اعتراضات در اين کشور با فرآخوان تجمع در روز ?? ژانويه در صفحه “کلنا خالد سعيد” به عنوان روز انقلاب بر ضد فقر و فساد و بيکاري مصر در فيس بوک آغاز شد.communicationage.blogfa))
صفحه “همه ما خالد سعيد هستيم” به “سعيد” جوان مصري اشاره دارد که چند ماه پيش از اين بر اثر شکنجه پليس، جان سپرد اما مسئولان از پذيرش مسئوليت آن خودداري کرده بودند.
اين فراخوان براي انجام اعتراضات در مصر، توسط يک گروه جوانان حامي دموکراسي به نام جنبش ? آوريل انجام شد. روز ?? ژانويه از آن رو پيشنهاد شد که “روز ملي پليس” در مصر است. ده‌ها هزار نفر در يک صفحه فيس‌بوک اعلام کردند که در تظاهرات شرکت خواهند داشت.
وزارت کشور اعلام کرده بود که با قاطعيت با قانون‌شکنان برخورد خواهد کرد زيرا بر اساس قانون شرايط اضطراري، تظاهرات خياباني ممنوع است؛ اما با همه اينها اعتراضات و شورش‌ها در چندين شهر ادامه پيدا کرد و مصري هاي بي شماري با عطش نابودي مبارک و از ميان برداشتن ظلم ها و تبعيضات سي ساله در ?? ژانويه تجمع کردند و روز اول انقلاب با نام روز خشم ملت مصر آغاز گشت. تجمع چند هزار نفري در روزهاي پس از?? ژانويه به تجمعات و راهپيمايي ها ميليوني در قاهره براي سرنگوني مبارک تبديل شد.( khabaronline.ir)
وائل غنيم مدير منطقه‌اي گوگل در خاورميانه، مدير صفحه کلنا خالد سعيد در فيس بوک که نخستين قرار برگزاري راهپيمايي اعتراض آميز در مصر، در اين صفحه اينترنتي گذاشته شد؛ دو روز پس از آغاز انقلاب مصر توسط نيروهاي امنيتي به مدت ?? روز بازداشت شد.
با توجه به اينکه رسانه ها ، يکي از ابزارهاي قدرت دولت ها محسوب مي شود لذا در طي اعتراضات و انقلاب مردم مصر ، با توجه به نقش اينترنت که يک رسانه مردمي است و جوانان مصري از طريق آن اقدام به تبادل اطلاعات و سازماندهي قيام ها مي کردند ، دولت مصر سه روز پس از شروع تظاهرات مردم ، در 28 و 29 ژانويه اقدام به قطع اينترنت و تلفن همراه نمود تا بدين وسيله ارتباط تظاهرات کنندگان را قطع کند.
ناآرامي هاي مصر به سرعت تبديل به يکي از مهم ترين موضوعات مورد بحث در شبکه هاي اجتماعي شد. و شبکه اجتماعي توييتر توسط دولت مصر در اين کشور بلوکه شد. با اين حال ، معترضان تلاش کردند روش هايي را براي رفع محدوديت هاي اينترنت و مخابرات موبايل پيدا کرده و امکان دسترسي به شبکه هاي اجتماعي را فراهم کنند(jangnarm.com)
شبکه‌هاي اجتماعي آنلاين تا قبل از مسدود شدن اينترنت، براي سازماندهي اعتراضات ضد دولتي مصر به کار گرفته شدند اگرچه سرويس اينترنت از کار افتاد، اما معترضين از روش‌هاي جايگزين استفاده کرده و پيام‌ها را توييت مي کردند.
آمريکايي ها معتقدند شبکه ي اجتماعي توييتر نقش مهمي در شنيده شدن صداي مردم مصر داشته است آن ها معتقدند همکاري اين شبکه ي اجتماعي با غول اينترنتي گوگل باعث ايجاد امکان اشتراک صوتي فايل ها از طريق ايميل صوتي شده است.
استفاده از شبکه هاي اجتماعي مزايايي داشتند از جمله: داشتن ارزش خبري تازگي، انتشار و دسترسي فوري به اطلاعات و گستردگي توليد و انتشار محتوا فراتر از مرز‌هاي ملي با مشارکت مصري‌هاي غيرساکن در مصر. communicationage.blogfa))
در اين ميان برخي از تحليلگران غربي اصرار دارند که بگويند شبکه هاي اجتماعي نقش مهمي در تحولات دمکراتيک در کشورهاي عربي ايفا کرده اند و بر نقش رسانه هاي اجتماعي به ويژه فيس بوک در بسيج و تشديد قيام مردمي در مصر بسيار تاکيد دارند. به طوري که برخي از آنها، قيام مردم مصر را “انقلاب رسانه هاي اجتماعي” توصيف کرده اند يا آن را به “انقلاب فيس بوکي” تشبيه مي‌کنند و تلاش دارند تا اين تغييرات و تحولات را بجاي اراده مردمي به قابليت ها و ظرفيت هاي شبکه هاي اجتماعي از جمله فيس بوک و توييتر نسبت دهند.
اما واقعيت اين است که براي جنبشي مردمي در مصر، با در نظر گرفتن جمعيت اين کشور، پايگاه فيس بوک بسيار کوچک است. چرا که بر اساس پايگاه اينترنتي سوشال بيکرز که آمار مراجعه به فيس بوک را دارد، هم اينک حدود پنج ميليون و دويست هزار مصري جزو کاربران فيس بوک هستند. به بيان ديگر، کمتر از هفت درصد از مردم مصر به فيس بوک مراجعه مي کنند. و اين تحليل ها که انقلاب‌هاي منطقه را به فيس بوک تقليل مي دهند ، تحليل بي‌پايه و کاملا غيرجامعه شناختي هست. اين رسانه ها ممکن است يک نقش حداقلي داشته باشد ولي اصلا اهميت با ضريبي که بخواهد حساب آورده شود، ندارند. آن هم با توجه به آمار نفوذ اينترنت در مصر ، عقلا نمي‌تواند اثر مهمي داشته باشد.براي آمريکا در خاورميانه هيچ چيز مهم تر از اسرائيل نيست و اگر آمريکا مي‌توانست به وسيله فيس بوک جلوي انقلاب را بگيرد و مهمترين متحدانش در منطقه به خصوص حسني مبارک را از دست ندهد، حتما اين کار را انجام مي‌داد. ضمن اينکه بارها اتفاق افتاده که اگر صفحه‌اي يا فردي در فيس بوک به قدرت رسانه‌اي برسد و عليه آمريکا و متحدانش کار کند، حذف مي‌شود. jangnarm.com))
البته شبکه هاي اجتماعي براي اطلاع دادن واقعيات منطقه به مردم غير مسلمان (به خصوص ساکنان اروپا و آمريکا) و شکستن سانسور رسانه‌اي درباره کشورهاي اسلامي، به خصوص فيس بوک – به دليل جمعيت زياد کاربرانش- در طي انقلاب مصر قابل استفاده بوده است.
ولي آنچه در فيس بوک رخ داد در حقيقت اسبابي شد تا ترسي که در جان و دل مردم مصر خانه کرده بود، جاي خود را به جسارت و شجاعت به خيابان ريختن بدهد . اما آنچه که وداع مبارک را باعت شد تنها و تنها فيس بوک و بيانيه هاي منتشر شده بر روي آن نبود .
اين خيزش عمومي نتيجه سالها خشونت؛ خفقان؛ محروميت و فساد مالي دولتمردان بود . اين نهادهايي مانند فيس بوک بودند که توانستند خشم عمومي را هدايت کنند. لذا مخالفان مبارک براي نشان دادن خشم خود به شبکه هايي مانند فيس بوک آمدند و تصميم به تظاهرات گرفتند.
واضح است که ملت‌ها بدون چنين ابزار‌هايي هم دست به انقلاب مي زنند؛ اما در حکومت‌هاي سرکوب‌گر

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید